HERINNERING & the TAILOR

Geplaatst op 4 mei, 2020 in Perskamer door Alcuin

“Ze komen alleen maar halen… gebruiken, ze voegen niets toe”. Boosheid en diepe verontwaardiging klinkt door in haar stem.

De ‘tailor’ woont vlak bij de ingang van de Bostan (markt-tuin) in Kuzguncuk. De Bostan is langzaam veranderd in een collectieve volkstuin en sluit hiermee beter op de veranderende leefomgeving van de bewoners. De boosheid gaat over de inwoners van ‘de andere kant’ die in de weekenden massaal oversteken en de openbare tuinen overspoelen. Haar verontwaardiging gaat over dat ze niet aansluiten op de community en zorgen voor een snel groeiende structuur van koffietentjes, winkeltjes, sap-barretjes, commerciële startups … en nu een nieuwe sfeer in de wijk beginnen te typeren.

Met het bezoek aan de tailor ronden we onze dag in Üsküdar af. In de ochtend waren we op bezoek bij de provincie en hoorden over de ambities en de plannen. Daarna liepen we vanuit Kurucesme naar beneden naar het opkomende deel vlak bij de Bosporus. De hoog tegen de heuvel gelegen ‘gecekondu’ (sloppen) hebben een schitterend uitzicht op de Bosporus. De huizen zijn van migranten, die hun huizen vaak zelf bouwden en steeds weer konden uitbreiden door het gebrek aan regelgeving. Het gebied staat onder heftige druk van stadsvernieuwingsoperaties. Het gesprek leert ons over het veranderende informele karakter van het harmonieus samenwonen en hoe de oude migranten nu weggedrukt worden door stadsvernieuwingsprojecten. 

Het beeld dat de tailor schetst is het klassieke beeld van gentrificatie; de verdringende kracht, die oorspronkelijke bewoners eruit drukt en zo plek biedt aan duurder, groter en meer… om na verloop van (soms lange) tijd weer terug te keren naar waar het begon. De tailor verhaalt over waar het voor haar mee begon; de vernieuwing van de straat. Daarmee vallen er charmante rauwe randjes weg en ontstaat de uitnodiging voor anderen om te proeven van de unieke en gemoedelijke sfeer. Dat dit mechanisme zichzelf te niet doet hoort bij de karakteristiek. In de studio van de tailor is de woon- en werkruimte gecombineerd. Ons reisgezelschap vult de kleine ruimte… er zijn niet genoeg stoelen. In haar interieur vind ik herkenning. 

Bij het leeghalen van het ouderlijk huis nam ik uit de ladenkast vol met naaigerei een paar van de houten klosjes mee, waarop in verschillende kleuren nog het garen. Opeens zie ik mijzelf weer zitten aan de andere kant van de tafel. Tegenover mijn moeder die druk in de weer is met haar naaimachine. Het breken van de draad, het opnieuw opspannen, het er uithalen van de spelden… het snorren van de machine. 

Slow Travelling

Geplaatst op 4 mei, 2020 in Perskamer door Alcuin

Making a journey by traveling to Istanbul.

Het verschil tussen reizen en trekken is vrij groot. Als je trekt ga je naar het noorden of zuiden in de veronderstelling dat je daar arriveert: zonder dat je weet hoe en wanneer. Als je reist ga je waarschijnlijk een half jaar van tevoren naar het reisbureau, pak je een glossy en weet je precies waar je naar toe gaat, wat je aantreft en wat je mee moet nemen.

Om de afstand van zo’n 3.000 km te beleven zocht ik een oude vriend op die handelt in planten voor de Turkse markt. Iedere week vertrekken er van de veiling in Naaldwijk een of meerdere vrachtwagens vol richting Istanbul. Ik vraag hem of ik mee kon reizen met de vrachtwagen.

Istanbul is een metropool met formeel 17 miljoen inwoners. Formeel, omdat er zich ook nog een groep van zo’n 6 miljoen illegale bewoners bevindt in de stad. De trek naar de grote steden is hierbij een bekend fenomeen, dat aangevuld wordt met vluchtelingen uit de oorlogsgebieden van o.a. Syrië. In ons studie-, werkbezoek is de immigratie een programmapunt.

De reis op de vrachtwagen gaat natuurlijk wel de andere kant op als deze vluchtelingen stroom. Dat ons reisgezelschap uiteenvalt in verschillende manieren van reizen maakt het mogelijk om iets te voelen van wat deze mensen op hun vlucht moeten meemaken. Je bent samen en hebt eenzelfde reisdoel, maar je reist niet met elkaar. De telefoon blijkt een belangrijke factor om onderweg met elkaar in verbinding te blijven.

Eerst bij aankomst in Naaldwijk wordt mij de situatie duidelijker. De handel is verkocht en wordt opgehaald vanuit Istanbul door een Turkse transporteur. De Turkse chauffeur blijkt geen Engels te spreken en de tocht gaat door het rijtijdenbesluit zo’n drie dagen en nachten duren. Eerder maakte ik een vergelijkbare vrachtwagenreis richting Italië en kon mijn bijdrage doen door een stuk te rijden. Het kunnen communiceren was daarin achteraf een belangrijke parameter. Ik herinner mij nog goed hoe de tussen- en voorschakelingen werden uitgelegd. Daarin ontstond het vertrouwen om de grote combinatie te sturen.

De vergelijking met de vluchteling werd aangevuld met het niet kunnen communiceren. Mijn vriend als handelaar bemoeit zich niet met het transport en kon realiseerde ik mij nu ook niet een nauwkeurig beeld schetsen van de reis.

Ik geef mijn tas af, die ergens in de vrachtwagen verdwijnt en klim aan boord.

#IT2019  #ArchitectuurNomaden #StudioPolat